· aktualizacja:
tg φ na fakturze — jak czytać pozycje za energię bierną
Współczynnik tg φ decyduje o tym, czy zapłacisz za energię bierną. Wyjaśniamy, skąd się bierze wartość 0,4, czym różnią się opłaty za energię indukcyjną i pojemnościową oraz od czego zacząć, gdy pojawiają się na fakturze.

Czym jest tg φ
tg φ to stosunek energii biernej do energii czynnej pobranej w okresie rozliczeniowym. Im jest wyższy, tym więcej energii biernej przypada na każdą kilowatogodzinę energii czynnej. Odpowiada mu znany z instalacji cos φ: tg φ = 0,4 to cos φ ≈ 0,93.
Skąd wartość 0,4
Dopuszczalną wartość tg φ (oznaczaną tg φ0) określają warunki przyłączenia lub umowa dystrybucyjna. Jeśli nie zapisano w nich innej wartości, operatorzy przyjmują tg φ0 = 0,4. Niższą wartość można ustalić na podstawie indywidualnej analizy, ale — jak podają operatorzy — nie niższą niż 0,2.
Energia bierna indukcyjna
Opłata za ponadumowny pobór energii biernej indukcyjnej pojawia się, gdy rzeczywisty tg φ w okresie rozliczeniowym przekroczy tg φ0. Jej wysokość zależy od:
- ilości pobranej energii czynnej,
- tego, o ile tg φ przekracza wartość umowną,
- ceny energii Crk ogłaszanej przez Prezesa URE,
- krotności k zależnej od poziomu napięcia przyłączenia — według operatorów zwykle 0,5 dla sieci 110 kV i wyższych, 1 dla średniego napięcia i 3 dla niskiego napięcia.
Wysoki współczynnik k dla niskiego napięcia sprawia, że nawet w mniejszych obiektach opłaty potrafią być odczuwalne.
Energia bierna pojemnościowa
Energia bierna pojemnościowa oddawana do sieci jest rozliczana inaczej: według operatorów opłata dotyczy całej jej ilości, a nie tylko nadwyżki ponad próg. Najczęstsze przyczyny to zasilacze elektroniczne, długie kable i bateria kondensatorów, która nie odłącza stopni przy małym obciążeniu.
Od czego zacząć
- Znajdź na fakturze pozycje za energię bierną i wartość tg φ. Sprawdź, czy dotyczą energii indukcyjnej, pojemnościowej, czy obu.
- Porównaj kilka miesięcy — problem sezonowy wygląda inaczej niż stały.
- Zleć pomiar analizatorem sieci na przyłączu. Faktura pokaże, że problem istnieje; pomiar pokaże, kiedy powstaje i jak go rozwiązać.
Na tej podstawie dobieramy baterię kondensatorów (50–500 kvar), kompensator aktywny (5–100 kvar) albo korektę istniejącego układu. Szczegóły rozliczeń zawsze określa taryfa Twojego operatora sieci.
Wstępna analiza faktur jest bezpłatna — prześlij fakturę, a powiemy, od czego zacząć. Opis rozwiązań: kompensacja mocy biernej.

